Thi công phòng sạch nhà máy thức ăn chăn nuôi là một quá trình kỹ thuật phức tạp nhằm thiết lập hệ thống kiểm soát môi trường sản xuất, giúp ngăn ngừa triệt để tình trạng nhiễm chéo giữa các lô sản phẩm đặc biệt là thức ăn chăn nuôi chứa dược chất và hạn chế sự phát triển của nấm mốc sinh độc tố Aflatoxin. Hệ thống này là nền tảng cơ sở vật chất bắt buộc để nhà máy đạt được các chứng nhận quản lý chất lượng uy tín như GMP-WHO, ISO 22000, HACCP hoặc GlobalGAP, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng các rào cản kỹ thuật khắt khe.
Để đảm bảo hiệu quả đầu tư, dự án cần tuân thủ quy trình thiết kế và thi công nghiêm ngặt từ việc quy hoạch mặt bằng một chiều, tính toán hệ thống thông gió xử lý bụi đến lựa chọn vật liệu chống cháy nổ theo tiêu chuẩn PCCC. Về mặt tài chính, chủ đầu tư cần tham khảo chi tiết báo giá thi công trọn gói, bởi chi phí thực tế sẽ phụ thuộc rất lớn vào công suất dây chuyền, cấp độ sạch yêu cầu (Class 100.000 hay 10.000) và chủng loại vật tư đặc thù. Trong quá trình vận hành, doanh nghiệp cũng cần đặc biệt lưu ý các rủi ro như nổ bụi hữu cơ, nhiễm khuẩn Salmonella hay sự xâm nhập của côn trùng để có phương án phòng ngừa từ khâu thiết kế. Vì vậy, việc lựa chọn hợp tác với đơn vị tổng thầu giàu kinh nghiệm như FDI Care sẽ là giải pháp tối ưu giúp doanh nghiệp sở hữu nhà máy hiện đại, an toàn và tiết kiệm tới 20% chi phí nhờ lợi thế tự chủ sản xuất vật tư.
1. Tại sao nhà máy thức ăn chăn nuôi bắt buộc phải có phòng sạch?
Trước đây, sản xuất thức ăn chăn nuôi thường bị xem nhẹ về yếu tố vệ sinh so với thực phẩm cho người. Tuy nhiên, với tư duy “Từ nông trại đến bàn ăn”, chất lượng thức ăn chăn nuôi ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe vật nuôi và an toàn thực phẩm của con người.
1.1. Kiểm soát an toàn sinh học và Dịch bệnh
Ngành chăn nuôi thường xuyên đối mặt với các dịch bệnh nguy hiểm như Dịch tả lợn Châu Phi, Cúm gia cầm. Phòng sạch đóng vai trò là "chốt chặn" đầu tiên, giúp ngăn chặn mầm bệnh, virus, vi khuẩn từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào chuỗi thức ăn. Hệ thống lọc khí và quy trình kiểm soát nhân sự ra vào giúp đảm bảo sản phẩm đầu ra sạch mầm bệnh.
1.2. Ngăn ngừa nhiễm chéo thuốc thú y
Đây là vấn đề nghiêm trọng nhất. Trong nhà máy, thường có dây chuyền sản xuất thức ăn có thuốc để trị bệnh và thức ăn thường. Nếu không có phòng sạch và quy trình kiểm soát bụi, dư lượng kháng sinh từ lô trước có thể bay sang lô sau, dẫn đến tồn dư kháng sinh trong thịt thương phẩm, gây hại cho người tiêu dùng và khiến sản phẩm bị cấm xuất khẩu.
1.3. Tuân thủ quy định pháp luật
Theo Luật Chăn nuôi 2018 và Nghị định 13/2020/NĐ-CP, các cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi bổ sung, chế phẩm sinh học, vi sinh vật... bắt buộc phải đáp ứng điều kiện vệ sinh thú y và môi trường, trong đó yêu cầu về kiểm soát bụi và nhiễm chéo là trọng yếu.
2. Các tiêu chuẩn "vàng" trong thiết kế phòng sạch ngành Feed
Thiết kế phòng sạch cho nhà máy cám phức tạp hơn nhiều so với các ngành khác do lượng bụi phát sinh khổng lồ. Hệ thống phải tuân thủ đa dạng các tiêu chuẩn:
2.1. Tiêu chuẩn GMP & ISO 22000 về Thiết kế nhà xưởng
Theo tiêu chuẩn GMP, thiết kế nhà xưởng phải tuân thủ nguyên tắc “Dòng chảy một chiều”.
Phân khu chức năng: Phải tách biệt hoàn toàn khu vực "Bẩn" (Nhập liệu, Nghiền) và khu vực "Sạch" (Trộn Premix, Ép viên, Đóng gói).
Áp suất: Khu vực sạch (như phòng trộn Premix) phải duy trì áp suất dương so với hành lang để ngăn bụi bẩn xâm nhập. Ngược lại, khu vực phát sinh nhiều bụi (như nạp liệu) phải duy trì áp suất âm để bụi không phát tán ra xung quanh.
2.2. Tiêu chuẩn NFPA về Phòng chống cháy nổ bụi
Bụi ngũ cốc, bột ngô, bột mì là các loại bụi hữu cơ dễ cháy nổ khi đạt nồng độ nhất định. Thiết kế hệ thống hút lọc bụi phải tuân thủ NFPA 61, NFPA 68 và NFPA 69:
Thiết bị chống tĩnh điện: Toàn bộ hệ thống ống gió, túi lọc bụi phải có dây tiếp địa để loại bỏ tĩnh điện - nguồn kích nổ tiềm tàng.
Van xả áp: Tại các thiết bị lọc bụi và gầu tải, phải lắp đặt các tấm xả áp để giải phóng năng lượng ra khu vực an toàn nếu xảy ra nổ, tránh phá hủy nhà xưởng.
2.3. Tiêu chuẩn QCVN về Môi trường lao động
Hệ thống xử lý không khí phải đảm bảo nồng độ bụi trong vùng làm việc tuân thủ QCVN 02:2019/BYT, cụ thể là bụi hô hấp không vượt quá 4-6 mg/m3. Khí thải ra môi trường bên ngoài phải được xử lý qua Cyclon và túi lọc để đạt cột B của QCVN 19:2009/BTNMT.
3. Quy trình thi công phòng sạch 6 bước chuyên nghiệp tại FDI Care
Một dự án phòng sạch nhà máy thức ăn chăn nuôi thành công không chỉ nằm ở bản vẽ đẹp mà còn ở quy trình thi công khoa học, chính xác. 6 bước thi công phòng sạch thực phẩm cho thú nuôi bao gồm Khảo sát địa chất và Lập Quy hoạch tổng thể, tiến hành Thiết kế công nghệ chi tiết bằng BIM, Sản xuất vật tư chuyên dụng, sau đó Thi công lắp đặt kết cấu và hệ thống Cơ điện (M&E) chuyên biệt như hệ thống hút lọc bụi và kết thúc bằng kiểm tra toàn diện (T&C) để bàn giao và hỗ trợ thẩm định GMP:
Bước 1: Khảo sát địa chất & Lập quy hoạch tổng thể
FDI Care tiến hành khảo sát địa hình, hướng gió và đánh giá rủi ro môi trường xung quanh. Quy hoạch tổng thể phải đảm bảo khoảng cách ly an toàn với khu dân cư (tránh khiếu nại về mùi/bụi) và tối ưu hóa logistics nhập/xuất hàng.
Bước 2: Thiết kế công nghệ & Mô phỏng 3D
Sử dụng công nghệ BIM để thiết kế chi tiết:
Sơ đồ công nghệ: Bố trí máy nghiền, máy trộn, máy ép viên theo chiều thẳng đứng (nhà tháp) hoặc nằm ngang để tiết kiệm năng lượng vận chuyển.
Hệ thống HVAC: Tính toán lưu lượng gió cần thiết để vừa làm mát máy móc, vừa kiểm soát bụi.
Bước 3: Sản xuất vật tư chuyên dụng
Tấm Panel và ống gió được sản xuất trực tiếp tại nhà máy FDI Care:
Panel Rockwool chống cháy: Được gia công với bông khoáng tỷ trọng 80-100kg/m3, chịu lửa 60-120 phút.
Ống gió: Chế tạo từ tôn mạ kẽm dày, mối ghép kín khít để ngăn rò rỉ bụi.
Bước 4: Thi công xây dựng & Lắp đặt kết cấu
Kết cấu thép: Lắp dựng khung nhà xưởng, tháp sản xuất.
Vách trần: Lắp đặt hệ thống Panel cho các phòng chức năng (Phòng điều khiển trung tâm, Phòng Lab, Phòng trộn thuốc).
Sàn: Thi công sàn bê tông cốt thép, xoa nền Hardener hoặc phủ PU Concrete.
Bước 5: Lắp đặt hệ thống Cơ điện (M&E) & Công nghệ
Hệ thống hút lọc bụi: Lắp đặt hệ thống chụp hút tại các điểm phát sinh bụi (họng nạp, băng tải), kết nối về bộ lọc túi vải trung tâm.
Điện động lực: Lắp đặt tủ điện điều khiển, đi dây cáp trong máng cáp kín (tránh chuột cắn).
Khí nén & Hơi nóng: Lắp đặt đường ống cấp hơi cho máy ép viên .
Bước 6: Testing & Commissioning và Bàn giao
Đo đạc: Kiểm tra nồng độ bụi, lưu lượng gió, chênh áp, độ ồn, ánh sáng.
Chạy thử: Vận hành thử hệ thống hút bụi ở chế độ không tải và có tải.
Hồ sơ: Bàn giao bản vẽ hoàn công, hướng dẫn vận hành và hỗ trợ thủ tục thẩm định GMP.
4. Giải pháp vật liệu & Kỹ thuật đặc thù cho nhà máy cám
Việc lựa chọn sai vật liệu trong nhà máy thức ăn chăn nuôi sẽ dẫn đến xuống cấp rất nhanh do môi trường nhiều bụi, độ rung lớn và sự phá hoại của động vật gặm nhấm.
4.1. Tấm Panel Vách & Trần: Ưu tiên chống cháy
Đối với nhà máy cám, nguy cơ hỏa hoạn là rất cao. Do đó, Panel Rockwool hoặc Glasswool là lựa chọn bắt buộc cho vách ngăn cháy lan.
Khu vực phòng sạch (Lab, Premix): Có thể dùng Panel PIR/PU để tăng khả năng cách nhiệt, giữ ổn định nhiệt độ cho các vi chất nhạy cảm.
Bề mặt: Tôn mạ màu dày 0.45-0.5mm, cán gân tăng cứng để chịu va đập tốt hơn.
4.2. Hệ thống xử lý bụi
Đây là "trái tim" của hệ thống làm sạch không khí trong nhà máy cám. Giải pháp tối ưu là sử dụng lọc bụi túi vải rũ bụi bằng khí nén:
Vải lọc: Sử dụng vải Polyester chống tĩnh điện, chống ẩm và dầu để bụi không bám chặt vào túi, dễ dàng rũ bỏ.
Quạt hút: Quạt ly tâm cao áp, cánh quạt cân bằng động chính xác để chịu mài mòn.
4.3. Hệ thống sàn chịu tải trọng lớn
Xe nâng và xe tải thường xuyên di chuyển trong nhà xưởng.
Khu vực nhập xuất/Kho: Sử dụng sàn bê tông xoa nền Hardener giúp tăng độ cứng bề mặt, chống mài mòn, chống sinh bụi.
Khu vực sạch (Phòng trộn thuốc/Lab): Sử dụng sơn Epoxy tự san phẳng hoặc sàn Vinyl kháng khuẩn, chống tĩnh điện để dễ vệ sinh lau chùi.
4.4. Cửa và Ô kính quan sát
Cửa: Sử dụng cửa cuốn nhanh tại các lối ra vào kho để ngăn bụi, côn trùng và giữ nhiệt độ. Cửa phòng sạch dùng cửa Panel có gioăng kín.
Lưới chắn: Toàn bộ lỗ thông gió phải có lưới Inox mắt nhỏ để ngăn chuột, chim, gián.
5. Báo giá thi công phòng sạch nhà máy thức ăn chăn nuôi chi tiết
Chi phí đầu tư nhà máy thức ăn chăn nuôi rất đa dạng chỉ từ 2.500.000 VNĐ. Dưới đây là phân tích chi tiết các hạng mục để chủ đầu tư hình dung ngân sách:
5.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến đơn giá
Công suất nhà máy: Nhà máy 5 tấn/giờ sẽ có thiết kế khác hẳn nhà máy 30 tấn/giờ.
Kết cấu: Nhà máy dạng tháp chi phí kết cấu cao hơn nhưng tiết kiệm diện tích và năng lượng vận hành hơn nhà trệt.
Tiêu chuẩn: Đạt chuẩn GlobalGAP/Export yêu cầu vật tư cao cấp hơn chuẩn nội địa.
5.2. Bảng giá tham khảo
Phòng sạch khu vực đóng gói/Trộn thuốc (Panel Rockwool, Epoxy, HVAC): Đơn giá từ 3.500.000 - 5.500.000 VNĐ/m2.
Khu vực sản xuất chung (Kết cấu thép, tôn bao che, Hardener, Thông gió): Đơn giá xây dựng từ 2.500.000 - 4.500.000 VNĐ/m2.
Phòng thí nghiệm (Lab) đạt chuẩn ISO 17025: Gói trọn gói (Nội thất, tủ hút, M&E) từ 300.000.000 - 600.000.000 VNĐ/phòng.
Hệ thống xử lý bụi trung tâm: Tùy công suất, dao động từ 500 triệu đến 3 tỷ VNĐ/hệ thống.
Lưu ý: Đây là mức giá tham khảo. FDI Care cam kết cung cấp Bảng tiên lượng (BOQ) chi tiết, minh bạch từng đầu mục vật tư sau khi khảo sát thực tế.
6. Những lưu ý "sống còn" để tránh rủi ro khi vận hành
Kinh nghiệm thực tế cho thấy, nhiều nhà máy sau khi đi vào hoạt động gặp phải những sự cố nghiêm trọng do lỗi thiết kế ban đầu:
6.1. Nguy cơ nổ bụi
Đây là tai nạn thảm khốc nhất. Bụi cám mịn lơ lửng trong không khí + Tia lửa điện/Ma sát + Oxy trong không gian kín = NỔ.
Giải pháp: Thiết kế hệ thống hút bụi đủ công suất, không để bụi tích tụ trên xà gồ/trần nhà. Sử dụng thiết bị điện phòng nổ (Ex-proof). Lắp đặt tấm xả áp.
6.2. Nhiễm chéo thuốc
Dư lượng thuốc từ mẻ trước lẫn vào mẻ sau gây vi phạm an toàn thực phẩm.
Giải pháp: Chọn máy trộn có hệ số biến động CV < 5%. Thiết kế hệ thống vít tải, gầu tải có khả năng tự làm sạch hoặc dễ dàng tháo lắp vệ sinh. Xây dựng quy trình xả rỗng bằng nguyên liệu trơ (như cám gạo/bắp) giữa các mẻ.
6.3. Kiểm soát mùi hôi và khí thải
Mùi hôi đặc trưng từ quá trình sấy, làm nguội cám gây ảnh hưởng khu dân cư.
Giải pháp: Lắp đặt tháp xử lý khí hoặc công nghệ Bio-filter, Plasma để khử mùi trước khi thải ra môi trường.
7. Tại sao chọn FDI Care làm tổng thầu thi công phòng sạch Feed?
FDI Care tự hào là đối tác chiến lược của nhiều tập đoàn chăn nuôi lớn, mang đến giải pháp toàn diện "Chìa khóa trao tay":
Năng lực chuyên sâu: Chúng tôi không chỉ xây dựng nhà xưởng mà còn am hiểu dây chuyền công nghệ (Silos, Hammer mill, Mixer, Pelletizer...). Chúng tôi biết chính xác đâu là điểm nóng phát sinh bụi để xử lý triệt để.
Tối ưu chi phí 20%: Sở hữu nhà máy sản xuất Panel chống cháy và ống gió quy mô 20.000m2, FDI Care cắt giảm hoàn toàn chi phí trung gian thương mại, mang lại mức giá tốt nhất cho chủ đầu tư.
Đồng hành pháp lý trọn đời: Hỗ trợ chủ đầu tư từ khâu lập dự án đầu tư, xin giấy phép PCCC, đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đến khi đạt chứng nhận GMP/ISO.
7.1. Khách hàng đánh giá về FDI Care
Ông Nguyễn Văn Bình - Giám đốc Kỹ thuật Nhà máy Thức ăn chăn nuôi VinaFeed (Đồng Nai): "Tôi từng làm việc với nhiều nhà thầu, nhưng FDI Care là đơn vị có giải pháp xử lý bụi hiệu quả nhất. Nhà xưởng sau 2 năm hoạt động vẫn rất sạch, nồng độ bụi đo được luôn thấp hơn mức cho phép, công nhân làm việc rất thoải mái, không cần đeo mặt nạ chống độc quá dày. Hệ thống PCCC các bạn làm rất bài bản, nghiệm thu một lần là qua."
Bà Trần Thị Mai - Trưởng phòng QA Công ty Cám Con Cò (Chi nhánh miền Bắc): "Khu vực phòng Lab và phòng trộn Premix do FDI Care thi công đạt chuẩn sạch rất cao. Hệ thống điều hòa trung tâm kiểm soát nhiệt ẩm cực tốt, giúp chúng tôi bảo quản Vitamin và Men vi sinh không bị hỏng. Đội ngũ bảo trì của FDI Care cũng rất nhiệt tình, có mặt ngay khi chúng tôi cần hỗ trợ."
8. Câu hỏi thường gặp
8.1. Nhà máy thức ăn chăn nuôi có bắt buộc phải áp dụng tiêu chuẩn phòng sạch không?
Theo quy định hiện hành, các nhà máy sản xuất thức ăn bổ sung, chế phẩm sinh học, thuốc thú y bắt buộc phải có điều kiện sản xuất đạt chuẩn GMP-WHO (tương đương phòng sạch cấp độ D). Đối với nhà máy sản xuất thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh, tuy không bắt buộc phòng sạch toàn nhà máy, nhưng cần có khu vực sạch cho phòng đóng gói, phòng Lab và kho lưu mẫu để kiểm soát chất lượng.
8.2. Tiêu chuẩn nồng độ bụi cho phép trong nhà máy là bao nhiêu?
Theo QCVN 02:2019/BYT, nồng độ bụi toàn phần trong không khí vùng làm việc không được vượt quá 4-6 mg/m3. Để đạt được điều này, hệ thống hút lọc bụi phải hoạt động liên tục với hiệu suất lọc >99%.
8.3. Thời gian thi công một nhà máy thức ăn chăn nuôi mất bao lâu?
Đối với dự án xây mới quy mô trung bình (công suất 10-20 tấn/giờ), tổng thời gian thi công phòng sạch thực phẩm từ khi khởi công đến khi bàn giao thường kéo dài từ 5 đến 7 tháng. Trong đó, phần lắp đặt dây chuyền công nghệ và hệ thống M&E phòng sạch chiếm khoảng 2-3 tháng.
8.4. Tại sao không nên dùng sơn Epoxy cho toàn bộ sàn nhà máy cám?
Sơn Epoxy có tính thẩm mỹ cao nhưng khả năng chịu va đập và mài mòn kém hơn bê tông Hardener. Trong môi trường nhà máy cám, xe nâng di chuyển liên tục, pallet kéo lê sẽ làm bong tróc lớp sơn Epoxy nhanh chóng. Do đó, chỉ nên dùng Epoxy cho khu vực sạch, ít xe nâng (như Lab, đóng gói nhỏ), còn khu vực kho/sản xuất chính nên dùng Hardener.
8.5. Làm thế nào để xử lý triệt để chuột và côn trùng trong nhà máy?
Đây là vấn đề nan giải. Giải pháp tổng thể bao gồm: (1) Thiết kế kín khít, lắp lưới inox 100% các lỗ thông hơi; (2) Sử dụng cửa cuốn nhanh hoặc rèm nhựa PVC ngăn côn trùng; (3) Lắp đặt đèn bẫy côn trùng; (4) Đặt bẫy chuột sinh học (không dùng bả độc trong khu sản xuất) theo vành đai bảo vệ 3 lớp.
8.6. Hệ thống phòng sạch có giúp giảm độc tố nấm mốc không?
Có, rất hiệu quả. Nấm mốc phát triển mạnh ở độ ẩm >14% và nhiệt độ ấm. Phòng sạch giúp kiểm soát độ ẩm không khí (duy trì RH < 60-65%) và nhiệt độ kho, kết hợp với hệ thống thông gió tốt sẽ ngăn chặn nấm mốc phát triển, giảm thiểu nguy cơ nhiễm Aflatoxin.
8.7. FDI Care có nhận cải tạo, nâng cấp nhà máy cũ không?
Có. Chúng tôi cung cấp dịch vụ Gap Analysis (Đánh giá sai lệch) để xác định các điểm chưa đạt chuẩn của nhà máy cũ so với yêu cầu GMP/ISO mới. Sau đó, FDI Care sẽ lên phương án cải tạo cục bộ (như bổ sung hệ thống lọc bụi, làm lại sàn, vách ngăn) giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí so với xây mới.
8.8. Chế độ bảo hành và bảo trì của FDI Care như thế nào?
FDI Care bảo hành 12-24 tháng cho toàn bộ công trình. Đặc biệt, chúng tôi cung cấp gói dịch vụ bảo trì trọn đời: định kỳ 3 tháng/lần kiểm tra độ rung quạt hút, thay thế túi lọc bụi, đo đạc thông số môi trường để đảm bảo nhà máy luôn vận hành ở trạng thái tối ưu nhất.
Đánh giá sản phẩm của chúng tôi